thái hậu nhân sinh

Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu
孝恭仁皇后
Ung Chính Đế sinh hình mẫu
Hoàng thái hậu Đại Thanh
Tại vị13 mon 11 năm 1722
- 23 mon 5 năm 1723
Tiền nhiệmNhân Hiến Hoàng thái hậu
Từ Hoà Hoàng thái hậu
Kế nhiệmSùng Khánh Hoàng thái hậu
Thông tin tưởng chung
Sinh28 tháng tư, 1660
Mất25 mon 6, 1723 (63 tuổi)
Vĩnh Hòa cung, Tử Cấm Thành
An táng1 mon 9 năm 1723
Thanh Cảnh lăng
Phối ngẫuThanh Thánh Tổ
Khang Hi Hoàng đế
Hậu duệ
Hậu duệ
Thanh Thế Tông
Ung Chính Hoàng đế
Hoàng lục tử Dận Tộ
Hoàng thất nữ
Cố Luân Ôn Hiến Công chúa
Hoàng thập nhị nữ
Tuân Cần Quận vương vãi Dận Đề
Tên đẫy đủ
Ô Nhã·Mã Lục (乌雅·玛琭)
Tôn hiệu
Nhân Thọ Hoàng thái hậu
(仁壽皇太后)
Thụy hiệu
Hiếu Cung Tuyên Huệ Ôn Túc Định Dụ Từ Thuần Khâm Mục Tán Thiên Thừa Thánh Nhân Hoàng hậu
(孝恭宣惠溫肅定裕慈純欽穆贊天承聖仁皇后)
Thân phụUy Vũ

Nhân Thọ Hoàng thái hậu (chữ Hán: 仁壽皇太后; giờ Mãn: ᡥᡳᠶᠣᠣᡧᡠᠩᡤᠠ
ᡤᡠᠩᠨᡝᠴᡠᡴᡝ
ᡤᠣᠰᡳᠨ
ᡥᡡᠸᠠᠩᡥᡝᠣ
, Möllendorff: hiyoošungga gungnecuke gosin hūwangheo, Abkai: hiyouxungga gungnequke gosin hvwangheo; 28 tháng tư năm 1660 - 25 mon 6 năm 1723) hoặc hay còn gọi là Hiếu Cung Nhân hoàng hậu (孝恭仁皇后), là phi tần của Thanh Thánh Tổ Khang Hi hoàng thượng, thân thích hình mẫu của Thanh Thế Tông Ung Chính hoàng thượng.

Bà ko lúc nào được lập thực hiện Hoàng hậu lúc còn sinh sống, chỉ được truy phong ngôi Hoàng hậu Khi đang được mệnh chung.

Bạn đang xem: thái hậu nhân sinh

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Cận chân dung Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu Ô Nhã thị

Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu sinh ngày 19 mon 3 (âm lịch), tên thường gọi Mã Lục (玛琭)[1], xuất thân thích kể từ dòng tộc Ô Nhã thị (乌雅氏), lại sở hữu thuyết gọi Ngô Nhã thị (吴雅氏), nằm trong Mãn Châu Chính Hoàng kỳ. Tuy nhiên, gia tộc bà vẹn toàn nằm trong Bao nó Chính Hoàng kỳ, trong tương lai vừa mới được nhập Mãn Châu Chính Hoàng kỳ, bay ngoài thân thích phận Bao nó.

Tằng tổ phụ Ngạch Bách Căn (额柏根), thế cư Cáp Đạt, lại sở hữu địa điểm trình bày thế cư Diệp Hách, buổi đầu quốc sơ thì quy thuận. Tổ phụ Ngạch Tham (额参), là con cái trưởng của Ngạch Bách Căn, buổi đầu phò tá Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực, thực hiện chức Thiện Phòng Tổng lĩnh (膳房总管)[2], này vốn liếng là Nội vụ phủ Bao nó. Về sau ông lập được công danh sự nghiệp, chinh chiến Triều Tiên, lại cho tới Sơn Đông, Tế Nam, công tích hiển hách nên dần dần thăng Nhất đẳng Đô úy, kiêm nhậm Tá lĩnh, thụ Nam tước đoạt. Phụ thân thích của bà là Uy Vũ (威武), lại mang tên không giống Ngụy Vũ (魏武), là trưởng tử của Ngạch Tham, đương thời nhậm dịch vụ [Hộ quân Tham lĩnh; 護軍參領], hàm Chính tam phẩm. Em trai bà thương hiệu là Bác Khải (博启), được lưu giữ chức Tán trật đại thần, hàm Tòng nhị phẩm.

Trong ngôi nhà bà còn tồn tại người chú Nhạc Sắc (岳色), vẹn toàn nhậm Tư Hộ quan tiền, sau đặc ban chức Kỵ đô úy. Bên cạnh đó, còn tồn tại Đạc Bật (铎弼), là lối huynh đệ của Uy Vũ, đương thời nhậm Phó đô Ngự sử nhập Đô Sát viện, Nội vụ phủ Tổng quản ngại kiêm Tá lĩnh. Em gái gả mang đến A Linh A, nam nhi của lấn Tất Long và là em của Hiếu Chiêu Nhân Hoàng hậu và Ôn Hi Quý phi. Cháu trai (con của em gái), tức thì kể từ bên dưới thời Khang Hi đã thử cho tới hàm Chính nhất phẩm Lãnh Thị vệ Nội đại thần, Hình cỗ Thượng thư, tước đoạt Nhị đẳng công. Về sau, Khi bà hiển quý, trở nên Hoàng thái hậu, cả mái ấm gia đình cũng vinh hiển, cả ông cụ, ông nội và phụ thân bà được Ung Chính Đế phong tước đoạt phong Nhất đẳng công (一等公).

Ung Chính Đế vì như thế khuếch trương rộng rãi dòng sản phẩm dõi của Thái hậu, cũng chính là nhằm tự động nâng phiên bản thân thích, còn tự động xưng dòng tộc của bà là Bổn triều cựu tộc, sang trọng thế danh gia (Nguyên văn: 本朝旧族, 创世名家), lại rời khỏi chỉ dụ nghiền thưởng:

额柏根,系本朝旧族,创业名家。在太祖高皇帝时,抚育禁庭,视同子侄。额参历事三朝,军功懋著。魏武天挺俊杰,启后承先,厚德钟灵,笃生圣母,宜加峻秩,以协彝章。将额柏根、额参、魏武,俱追一等公。一等公,世袭罔替。

.

Ngạch Bách Căn, là cựu tộc của bổn triều, xây dựng sự nghiệp danh gia. Vào thời Thái Tổ Cao hoàng thượng, được chăm sóc dục ở cấm đình, coi như con cái con cháu. Ngạch Tham đáp ứng Tam triêu, quân công đem quá. Ngụy Vũ thiên hóa học tuấn kiệt, sau này được quá trước, hậu đức cộng đồng linh, sinh rời khỏi Thánh hình mẫu, nghi hoặc thêm thắt tuấn trật, dĩ hiệp di chương. Nay mệnh rước Ngạch Bách Căn, Ngạch Tham, Ngụy Vũ, đều truy phong Nhất đẳng công. Nhất đẳng công tước đoạt mang đến quá kế tiếp võng thế truyền đời.

— Chỉ dụ truy phong tổ tiên bọn họ nước ngoài của Ung Chính Đế

Đại Thanh tần phi[sửa | sửa mã nguồn]

Có tổ phụ vốn liếng là Bao nó, cho nên vì vậy Ô Nhã thị tính rời khỏi cần nhập Nội vụ phủ thao tác làm việc lúc còn nhỏ dựa vào Nội vụ phủ tuyển chọn tú. Căn cứ theo đòi làm hồ sơ Quất Huyền Nhã (橘玄雅) khảo được kể từ Lục đầu bài xích đương (绿头牌档), nhập năm Khang Hi loại 14 (1675), Khang Hi Đế mệnh lệnh mang đến Nội vụ phủ tuyển chọn lựa chọn Bao nó Tú phái nữ, Ô Nhã thị lấy thân thích phận Cung phái nữ tử nhưng mà nhập cung. Năm cơ, bà 16 tuổi tác, nằm trong xét tuyển chọn với bà đem Lương phi Giác Thiền thị, được ghi lại thương hiệu là "Song Tỷ" và Định phi Vạn Lưu Ha thị, được ghi lại thương hiệu là "Nữu Nữu".

Án theo đòi tập dượt làm hồ sơ này, Ô Nhã Mã Lục là được "đề cử", tuy nhiên ko cần là vì như thế xuất bọn chúng gì cả, nhưng mà là được đề cử Khi tổ chức Nội vụ phủ tuyển chọn tú thứ tự loại nhị. Đại khái bà đang được bị loại bỏ, thứ tự đó lại đợt nữa tham ô tuyển chọn. Lần thứ nhất ra mắt lúc nào, vẫn không biết được. Hồ sơ cung đình thời Thanh bên dưới triều đại Khang Hi vô cùng khan khan hiếm, nên cũng ko thực sự rõ rệt toàn cảnh kể từ Khi Mã Lục nhập cung cho tới Khi đầu tiên trở nên tần phi. Sớm hiểu rằng, Mã Lục nhập cung đang được lãnh thực hiện Cung phái nữ tử, là Cung phái nữ riêng biệt của những phi tần.

Năm Khang Hi loại 17 (1678), ngày 30 mon 10 (âm lịch), Cung nhân Ô Nhã Mã Lục sinh Hoàng tứ tử Dận Chân (胤禛). Lúc này Ô Nhã thị chưa tồn tại thân thích phận, nên sau khoản thời gian đẫy mon thì Khang Hi Đế rước Hoàng tử Dận Chân fake mang đến Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu Đông thị nuôi chăm sóc. Một năm tiếp theo (1679), ngày 13 mon 10 (âm lịch), Khang Hi Đế sách phong cung nữ Ô Nhã thị thực hiện Đức tần (德嬪). Do vừa mới được sách phong, Đức tần Ô Nhã thị đem trật tự sau nằm trong nhập số những tần phi đem tước đoạt vị Khi ấy[3][4].

Năm Khang Hi loại 19 (1680), ngày 5 mon 2 (âm lịch), bà sinh rời khỏi 1 người nam nhi nữa, thương hiệu Dận Tộ, là Hoàng tử loại sáu của Khang Hi Đế. Sang năm tiếp theo (1681), ngày trăng tròn mon 12 (âm lịch), Đức tần Ô Nhã thị nằm trong Huệ tần Na Lạp thị, Vinh tần Mã Giai thị nằm trong Nghi tần Quách Lạc La thị đôi khi được tấn phong Phi vị, bởi vậy Ô Nhã thị được thăng lên Đức phi (德妃). Lúc này bà ở bên trên Vĩnh Hòa cung. Năm ấy Ô Nhã thị vừa phải 22 tuổi[5].

Sách văn rằng:

朕惟治本齐家、茂衍六宫之庆。职宜佐内、备资四德之贤。恪恭久效于闺闱。升序用光以纶綍。咨尔德嫔乌雅氏。柔嘉成性。淑慎持躬。动谐珩佩之和、克娴于礼。敬凛夙宵之节、靡懈于勤。兹仰承太皇太后慈谕、以册印、进封尔为德妃。尔其祗膺晋秩、副象服之有加。懋赞坤仪、迓鸿庥之方至。钦哉。

...

Trẫm duy trị bổn tề gia, mậu biểu diễn lục cung chi khánh. Chức nghi hoặc tá nội, bị tư tứ đức chi hiền đức. Khác cung cửu hiệu vu khuê vi. Thăng tự động dụng quang quẻ dĩ luân phất.

Tư nhĩ Đức tần Ô Nhã thị. Nhu gia trở thành tính, thục thận trì cung. Động hài hành bội chi hòa, tương khắc thanh nhàn vu lễ. Kính lẫm túc xài cụ thể, mĩ giải vu cần thiết. Tư ngưỡng quá Thái hoàng thái hậu kể từ dụ, dĩ sách ấn, tiến bộ phong nhĩ vi Đức phi.

Nhĩ kỳ chi ưng tấn trật, phó tượng phục chi hữu gia. Mậu nghiền tinh nghi hoặc, nhạ hồng hưu chi phương chí. Khâm tai!

— Đức phi Ô Nhã thị sách văn

Năm Khang Hi loại 21 (1682), ngày một mon 6 (âm lịch), Ô Nhã thị hạ sinh Hoàng thất phái nữ, tuy nhiên Hoàng phái nữ bị tiêu diệt non nhập mon 8 nằm trong năm, chỉ vừa mới được 2 mon tuổi tác. Năm loại 22 (1683), ngày 22 mon 9, sinh hạ Hoàng cửu phái nữ, tức Cố Luân Ôn Hiến Công chúa, được gửi gắm mang đến Nhân Hiến Hoàng thái hậu đích thân thích nuôi dạy dỗ.

Năm Khang Hi loại 25 (1686), ngày 24 tháng tư (âm lịch), Ô Nhã thị hạ sinh Hoàng thập nhị phái nữ. Năm loại 27 (1688), ngày 9 mon 1 (âm lịch), Ô Nhã thị hạ sinh người con cái sau cùng, Tuân Quận vương vãi Dận Trinh, Hoàng tử loại 14 của Khang Hi Đế.

Lúc này, Hoàng thập nhị phái nữ nằm trong Dận Trinh là những người dân con cái nhưng mà Ô Nhã thị thẳng thân mật và gần gũi và nuôi rộng lớn. Trong số đó xứng đáng lưu ý nhất là Dận Trinh, người vừa phải là con cái út ít, vừa phải là nam nhi sót lại nhỏ nhất của Ô Nhã thị, vì thế Hoàng lục tử Dận Tộ đang được thất lạc nhập năm Khang Hi loại 24 (1685), trong lúc Dận Chân và đã được Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu nuôi chăm sóc kể từ nhỏ. Hoàng thập nhị phái nữ sinh sống cho tới năm 12 tuổi tác, thì đột ngột mệnh chung nhập năm Khang Hi loại 36 (1697), kể từ cơ chỉ với Hoàng tử Dận Trinh ở kề bên bà.

Xem thêm: mau xuyên bệnh kiều nam chủ hắn lại ghen tị

Đại Thanh Hoàng thái hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Khang Hi loại 61 (1722), ngày 13 mon 11 (tức ngày trăng tròn mon 12 dương lịch), Khang Hi hoàng thượng chầu trời. Ngày trăng tròn mon 11 (tức ngày 27 mon 12 dương lịch), theo đòi di chiếu, Hoàng tứ tử Ung Thân vương vãi Dận Chân kế tiếp vị, tức Ung Chính Đế.

Với thân thích phận là sinh hình mẫu của Tân đế, Đức phi Ô Nhã thị được tấn tôn thực hiện Hoàng thái hậu. Thời điểm tấn tôn, Ô Nhã thị đang được rộng lớn 60 tuổi tác, Ung Chính Đế so với thân mẫu rất là hiếu thuận, sẵn sàng lễ trang trọng chào bà kể từ Vĩnh Hòa cung cho tới cung thất nói riêng mang đến Thái hậu là Ninh Thọ cung. Gặp Khi Nghi phi đem hành động vô lễ, Ung Chính Đế cũng vì như thế danh dự của u bản thân nhưng mà rời khỏi chỉ trách móc trừng trị vị sủng phi này của Khang Hi Đế.

Năm Ung Chính vẹn toàn niên (1723), mon giêng, Ung Chính Đế biên soạn chỉ dụ, tấn dưng tôn hiệu mang đến Hoàng thái hậu là Nhân Thọ Hoàng thái hậu (仁壽皇太后)[6][7].

Sang vào đầu tháng 2 nằm trong năm, Ung Chính Đế rời khỏi chỉ dụ truy phong tằng tổ phụ của Thái hậu - Ngạch Thầy Căn, tổ phụ của Thái hậu - Ngạch Tham nằm trong thân phụ của Thái hậu - Uy Vũ thực hiện [Nhất đẳng công; 一等公], những phu nhân đều là [Công Nhất phẩm Phu nhân; 公一品夫人], em trai của Hoàng thái hậu là Bạch Khải quá tập dượt Nhất đẳng công, thừa kế truyền đời[8]. Sang ngày 22 mon 5 (âm lịch) nằm trong năm, Nhân Thọ Hoàng thái hậu lâm trọng bệnh dịch, Ung Chính Đế ngày tối hầu chén dung dịch ko nghỉ ngơi. Tuy nhiên, vào trong ngày 23 mon 5 (tức ngày 25 mon 6 dương lịch), tối khuya giờ Sửu, Hoàng thái hậu mệnh chung bên trên Vĩnh Hòa cung, lâu 64 tuổi tác. Nhân Thọ Hoàng thái hậu lúc ấy được đặt điều bên trên Ninh Thọ cung, Ung Chính Đế bi cảm khoác đồ dùng Trắng cư tang. Sau 3 ngày, ngày 26 mon 5, bà được mang lại Thọ Hoàng năng lượng điện (壽皇殿).

Truy thụy và phối thờ[sửa | sửa mã nguồn]

Sang mon sau, ngày trăng tròn mon 6, Tổng lý Vương đại thần Cửu khanh là Hàn Chiêm Khoa (翰詹科) đứng vị trí số 1 những quan tiền hội nghị việc phụng thờ Thánh Tổ miếu, thêm thắt chữ [Nhân] là Đế thụy của Khang Hi Đế nhập thụy hiệu của Thái hậu, tương tự 3 vị Hoàng hậu trước đó[9]. Các đại thần nằm trong nghị phối thờ Tứ hậu (Hiếu Thành Nhân Hoàng hậu, Hiếu Chiêu Nhân Hoàng hậu, Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu nằm trong Nhân Thọ Hoàng thái hậu) nhập Thánh Tổ miếu, này đó là phụ thuộc lệ đem kể từ thời Tống Thái Tông nằm trong Tống Chân Tông. Ung Chính Đế rời khỏi chỉ dụ, nhập cơ đem đoạn:

朕惟母后升祔太庙。大典攸关。欲伸臣子之孝思。必准前代之成宪。务得情理允协。乃可昭示万年。诸王大臣等、奏请四后同祔太庙。引据宋朝太宗、真宗、四后祔庙之礼。朱子及有宋诸儒。皆以为允当。览奏、既得展朕孝敬无穷之心。复合前代斟酌尽善之典。不觉悲慰交集。恭惟孝诚仁皇后、元配宸极。孝昭仁皇后、孝懿仁皇后、继位中宫。孝恭仁皇后、诞育朕躬。母仪天下。按先儒祔庙之议。一元后。一继立。一本生。以次并列。今母后升祔位次。当首奉孝诚仁皇后。次奉孝昭仁皇后。次奉孝懿仁皇后。次奉孝恭仁皇后。如此、庶于古礼符合。而朕心亦安矣

.

Trẫm nghĩ về việc rước thần vị của Mẫu hậu thăng phụ Thái miếu, đại điển du quan tiền, cũng chính là ý hiếu của tôi con, vớ nên theo đòi lệ đời trước nhưng mà an bài xích. Thế thì cả tình và lý đều duẫn hiệp, còn hoàn toàn có thể nhằm vạn năm tiếp theo nhìn thấy.

Chư Vương đại thần, tấu thỉnh Tứ hậu đồng phụ Thái miếu, là dẫn lệ Tứ hậu đồng phụ thời Tống Thái Tông, Tống Chân Tông nhưng mà thực hiện. Chu Tử với mọi Tiên Nho đời Tống đều nghĩ rằng nên thực hiện. (Trẫm) nhìn qua tấu, thấy là ổn định mang đến hiếu tâm của trẫm, phù phù hợp với đại điển những đời trước. Kính nghĩ về, Hiếu Thành Nhân Hoàng hậu là vẹn toàn phối, Hiếu Chiêu Nhân Hoàng hậu nằm trong Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu kế tiếp vị trung cung, Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu sinh dục Trẫm cung, hình mẫu nghi hoặc thiên hạ. Vậy án theo đòi lễ của bậc Tiên Nho, rằng một Nguyên hậu, loại là Kế hậu, loại là Bổn sinh, cứ vậy nhưng mà theo đòi trật tự mang đến trúng lễ pháp.

Hiện ni rước thần vị của Mẫu hậu thăng phụ vị loại rời khỏi sao, đương nhiên thứ nhất là phụng thần vị Hiếu Thành Nhân Hoàng hậu, sau là Hiếu Chiêu Nhân Hoàng hậu, Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu, sau cùng phụng miếu Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu. Như thế loại với cổ lễ tương thích, nhưng mà tâm của Trẫm cũng an rồi!

— Chỉ dụ việc Tứ hậu thăng phụ của Ung Chính Đế

Ngày 12 mon 8 (âm lịch) nằm trong năm, Ung Chính Đế thực hiện đại lễ tiến bộ dưng thụy hiệu mang đến Đại Hành Hoàng thái hậu, là Hiếu Cung Tuyên Huệ Ôn Túc Định Dụ Tán Thiên Thừa Thánh Nhân Hoàng hậu (孝恭宣惠溫肅定裕贊天承聖仁皇后). Chiếu cáo thiên hạ[10].

Sách thụy văn rằng:

Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu triều phục

母仪正位。仁风诞播于八方。壸德流辉。宝训永垂于万世。进徽称于清庙。玉册爰新。议典礼于容台。彤编式焕。钦惟皇妣大行皇太后华渚炳灵。庆都凝瑞。秉含弘之淑性。应地安贞。树雝肃之芳型。俪天作则。赞襄内治。逮埶目御以加恩。辅佐先皇。自宫庭而起化。宽仁夙著。胥食德而饮和。朴素攸崇。务去奢而从俭。荷生成于圣母。诞育藐躬。极尊养于慈闱。未酬厚载。上推崇之号。允谐万国欢心。执谦让之衷。坚却百僚敦请。音容倐隔。恋慕实深。兹当升祔之辰。莫罄显扬之悃。嘉言懿行。永怀至德于坤元。琬刻瑶棱。肃荐明禋于閟寝。谨侲册宝。恭上尊谥曰。孝恭宣惠温肃定裕赞天承圣仁皇后。伏冀默扶景祚。宏衍庆源。启后人绍衣之图。克承克继。导寰宇庞鸿之祉。俾炽俾昌。谨言。宝文曰。孝恭宣惠温肃定裕赞天承圣仁皇后之宝

.

.

.

Mẫu nghi hoặc chủ yếu vị, nhân phong đản bá vu chén bát phương. Khổn đức lưu huy, bảo huấn vĩnh thùy vu vạn thế. Tiến huy xưng vu thanh miếu. Ngọc sách viên tân. Nghị điển lễ vu dung đài. Đồng biên thức hoán.

Khâm duy Hoàng tỉ Đại Hành hoàng thái hậu, hoa chử bỉnh linh. Khánh đô dừng thụy, bỉnh hàm hoằng chi thục tính. Ứng địa an trinh bạch. Thụ ung túc chi phương hình. Lệ thiên tác tắc. Tán tương nội trị. Đãi nghệ mục ngự dĩ gia ân. Phụ tá Tiên hoàng. Tự cung đình nhi khởi hóa. Khoan nhân túc trứ. Tư thực đức nhi độ ẩm hòa. Phác tố du sùng. Vụ khứ xa xôi nhi tòng kiệm. Hà sinh trở thành vu Thánh hình mẫu. Đản dục miểu cung. Cực tôn chăm sóc vu kể từ vi. Vị thù địch hậu tái ngắt. Thượng thôi sùng chi hào. Duẫn hài vạn quốc hoan tâm. Chấp khiêm nhượng chi trung. Kiên khước bách liêu đôn thỉnh. Âm dung 倐 cơ hội. Luyến mộ thiệt thâm nám. Tư đương thăng phụ chi thần. Mạc khánh hiển dương chi khổn. Gia ngôn ý hành. Vĩnh hoài chí đức vu tinh vẹn toàn. Uyển tương khắc dao lăng. Túc tiến bộ minh nhân vu túng thiếu tẩm.

Xem thêm: hảo mộc vọng thiên

Cẩn dưng sách bảo, cung thượng tôn thụy, viết: Hiếu Cung Tuyên Huệ Ôn Túc Định Dụ Tán Thiên Thừa Thánh Nhân Hoàng hậu

Phục ký khoác phù cảnh tộ. Hoành biểu diễn khánh vẹn toàn. Khải hậu nhân thiệu nó chi đồ dùng. Khắc quá tương khắc kế tiếp. Đạo trả vũ bàng hồng chi chỉ. Tỉ sí tỉ xương. Cẩn ngôn! Sách bảo ghi chép, Hiếu Cung Tuyên Huệ Ôn Túc Định Dụ Tán Thiên Thừa Thánh Nhân nương nương chi bảo.

— Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu sách thụy văn

Ngày 1 mon 9 nằm trong năm, hợp ý táng nằm trong Khang Hi Đế và 3 vị Tiên hậu ở Cảnh lăng (景陵), nằm trong Thanh Đông lăng ở Tuân Hóa. Cùng ngày, thăng phụ Thái Miếu. Qua những đời con cái con cháu Càn Long, Gia Khánh, thụy hiệu không hề thiếu của bà là: Hiếu Cung Tuyên Huệ Ôn Túc Định Dụ Từ Thuần Khâm Mục Tán Thiên Thừa Thánh Nhân Hoàng hậu (孝恭宣惠溫肅定裕慈純欽穆贊天承聖仁皇后).

Hậu duệ[sửa | sửa mã nguồn]

  1. Hoàng tứ tử Dận Chân [胤禛], tức Thanh Thế Tông Ung Chính Hoàng đế.
  2. Hoàng lục tử Dận Tộ [胤祚; 1680 – 1685], nam nhi loại sáu của Khang Hi Đế. Sinh ngày 5 mon hai năm Khang Hi loại 19, thất lạc ngày 14 mon 5 năm Khang Hi loại 24. Được 6 tuổi tác.
  3. Hoàng thất phái nữ [皇七女; 1682], đàn bà loại 7 của Khang Hi Đế. Sinh ngày một mon 6 năm Khang Hi loại 21, bị tiêu diệt nhập mon 8 nằm trong năm.
  4. Cố Luân Ôn Hiến Công chúa [固倫溫憲公主; 22 mon 9, năm 1683 – mon 7, năm 1702], Hoàng cửu phái nữ, sơ phong [Hòa Thạc Công chúa], kể từ nhỏ vì thế Hoàng đích tổ hình mẫu là Hiếu Huệ Chương Hoàng hậu nuôi chăm sóc. Năm Khang Hi loại 39 (1700), hạ giá bán Thuấn An Nhan (舜安颜) - là con cháu nội của Đông Quốc Duy và là con cháu gọi Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu vị cô. Ung Chính Đế truy tặng thực hiện [Cố Luân Công chúa].
  5. Hoàng thập nhị phái nữ [皇十二女; 1686 - 1697], đàn bà loại 12 của Khang Hi Đế. Sinh ngày 24 tháng tư năm Khang Hi loại 25, thất lạc nhập mon hai năm Khang Hi loại 36, được 12 tuổi tác.
  6. Hoàng thập tứ tử Dận Trinh [胤礽; 1688 - 1755], thụy hiệu Tuân Cần Quận vương (恂勤郡王).

Trong văn hóa truyền thống đại chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Phim truyền hình Diễn viên
1980 《Đại nội quần anh》 Lương Thuấn Yên
1995 《Cửu vương vãi đoạt vị》 Bào Khởi Tĩnh
1997 《Giang hồ nước kỳ hiệp truyện》 Trần Sa Lợi
1997 《Vương triều Ung Chính》 Thi Kiến Lam
2011 《Cung lan tâm ngọc》 Lưu Tuyết Hoa
2012 《Hậu cung Chân Hoàn truyện》 Lưu Tuyết Hoa
2012 《Cung lan châu liêm》 Lưu Tuyết Hoa
2012 《Bộ cỗ kinh tâm》 Đới Xuân Vinh
2014 《Thực vi nô》 Lữ San

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Thanh sử cảo
  • Khang Hy
  • Ung Chính
  • Thứ bậc hậu phi ngôi nhà Thanh

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Có tức là ["Cái bình rượu lớn"]. tin tức kể từ Quất Huyền Nhã (橘玄雅) sau khoản thời gian sửa sang trọng lại tập dượt làm hồ sơ bằng văn bản Mãn là Lục bài xích đầu đương (绿头牌档) - ghi vấn đề một mùa tuyển chọn tú phái nữ thời Khang Hi.
  2. ^ 八旗通志?正黄旗满洲世职大臣卷: 额参,满洲正黄旗人,姓吴雅氏,世居叶赫地方,初任布达衣大(即膳房总管),累擢至内大臣(正一品)。
  3. ^ 《有懷堂文稿》之冊貴嬪文:「皇帝若曰,惟稽古爰立六寢,即備九嬪,取像卿月之班,分屬參星之位,必求令質,始錫嘉名。爾某氏,選自良家,嫻茲內則,言歸永巷,不遺絲枲之功。俾贊長秋,克舉豆籩之職。宜申寶敬,往齎彝章,茲特冊爾為貴嬪。爾其勿違女師,益勤婦學。上以佐二南之化,下克為九御之宗,欽哉。」結合孝恭仁皇后包衣出身的家庭背景以及此文的大致撰寫時間,此人為德嬪的可能性是最大的。韓菼整理文集時,為尊者諱而將相關信息隱去。
  4. ^ 《清实录·清圣祖实录·卷之八十五》康熙十八年。己未。冬。十月。壬戌朔。享太庙。上亲诣行礼......○甲戌。册封嫔吴雅氏为德嫔○乙亥。免山西文水、寿阳二县、本年分雹灾额赋有差......
  5. ^ 《清实录·清圣祖实录·卷之九十九》康熙二十年。辛酉。十二月......○命大学士勒德洪、持节进封贵妃佟氏、为皇贵妃......惠嫔纳喇氏。为惠妃。册文曰......进封宜嫔郭罗洛氏、为宜妃。册文同○命侍郎额星格、持节进封德嫔吴雅氏、为德妃。册文曰、朕惟治本齐家、茂衍六宫之庆。职宜佐内、备资四德之贤。恪恭久效于闺闱。升序用光以纶綍。咨尔德嫔吴雅氏。柔嘉成性。淑慎持躬。动谐珩佩之和、克娴于礼。敬凛夙宵之节、靡懈于勤。兹仰承太皇太后慈谕、以册印、进封尔为德妃。尔其祗膺晋秩、副象服之有加。懋赞坤仪、迓鸿庥之方至。钦哉。侍郎杨正中、持节进封荣嫔马佳氏、为荣妃。册文同......
  6. ^ 清实录雍正朝实录-雍正实录卷之三 Lưu trữ 2018-08-08 bên trên Wayback Machine: 雍正元年。癸卯。春。正月。壬寅。谕总理事务王大臣等。母后诞育朕躬。缵承大统。谨考彝章。请上尊号。母后以皇考梓宫。奉移山陵之事未毕。不忍即受尊称。前据王大臣等、合词虔请。敬上仁寿皇太后尊号。盛德谦光。屡辞不允。诸王大臣援引旧典。恳求再三。始蒙慈允。今恭上册宝典礼。亟应举行。母后圣意。仍欲迟迟。朕复再四陈恳。未蒙许允。见今山陵之期已近。尊崇大典。言□耴吉何时。总理事务王大臣、会同礼部九卿、确议具奏
  7. ^ 清实录雍正朝实录-雍正实录卷之三 Lưu trữ 2018-08-08 bên trên Wayback Machine: 雍正元年。癸卯。春。正月。乙巳。总理事务王大臣、会同礼部九卿。遵旨议奏。臣等谨考典章。恭上仁寿皇太后尊号。伏承懿旨。以圣祖仁皇帝梓宫奉移山陵之事未毕。屡辞不允。臣等众吁恳求。始荷允行。今恭上册宝典礼。皇太后仍欲迟迟。仰见圣德谦光。追念先皇诚敬哀慕之心。至真至切。从古未有。臣等窃思尊上崇称。圣王之盛轨。恪遵慈谕。大孝之至情。况值圣祖仁皇帝梓宫奉移山陵在迩。谨俟事毕之后。恭上皇太后册宝典礼。吉期交与钦天监选择举行。得旨、是
  8. ^ 清实录雍正朝实录: 雍正元年。癸卯。二月。癸丑。追封仁寿皇太后曾祖额布根、祖一等阿思哈尼哈番兼佐领额参、父护军参领卫武、俱为一等公。妻、俱为公一品夫人。并命卫武子白启、袭封一等公。世袭罔替
  9. ^ ○丁卯。总理事务王大臣九卿翰詹科道等官、会议。恭请四后同祔圣祖庙。尊谥并加仁字。谕曰。朕惟母后升祔太庙。大典攸关。欲伸臣子之孝思。必准前代之成宪。务得情理允协。乃可昭示万年。诸王大臣等、奏请四后同祔太庙。引据宋朝太宗、真宗、四后祔庙之礼。朱子及有宋诸儒。皆以为允当。览奏、既得展朕孝敬无穷之心。复合前代斟酌尽善之典。不觉悲慰交集。恭惟孝诚仁皇后、元配宸极。孝昭仁皇后、孝懿仁皇后、继位中宫。孝恭仁皇后、诞育朕躬。母仪天下。按先儒祔庙之议。一元后。一继立。一本生。以次并列。今母后升祔位次。当首奉孝诚仁皇后。次奉孝昭仁皇后。次奉孝懿仁皇后。次奉孝恭仁皇后。如此、庶于古礼符合。而朕心亦安矣
  10. ^ 清实录雍正朝实录-雍正实录卷之十 Lưu trữ 2018-08-08 bên trên Wayback Machine: 庚申。恭上大行皇太后尊谥礼成。颁诏天下。诏曰。朕惟国之盛典。报本莫重于尊亲。礼之大经。易名实垂于永世。盖恩深顾复。斯必著其徽称。惟事极推崇。爰有资乎显号。彝章攸在。简册具存。钦惟皇妣大行仁寿皇太后端庄恭俭。和惠柔明。仁孝本乎天资。静专同乎坤载。夙事皇考。懋著壸仪。诞育藐躬。备隆母道。劬劳鞠育。恩殚弱龄。谆复命提。诲周成立。宽仁逮下。厚泽洽于宫庭。谦约持身。盛德孚于禁掖。及朕祗承丕业。绍缵皇基。每因定省之辰。时切忧勤之儆。慈敷中外。化及家邦。方期合四海之欢心。永以奉慈闱之孝养。夫何遽昇仙驭。莫逮瞻依。追感方深。衔哀何极。惟藉鸿名之荐。少伸孺慕之诚。是用稽考礼文。恪遵旧典。祗告天地宗庙社稷。于雍正元年八月十二日、率诸王贝勒大臣、文武群臣、恭奉册宝。上尊谥曰。孝恭宣惠温肃定裕赞天承圣仁皇后。既展追崇之大义。当推教孝之宏仁。于戏、至德弘恩。岂揄扬之可尽。隆名焕号。尚昭显于无穷。布告万方。咸使知悉
  • Hummel, Arthur William, ed. Eminent Chinese of the Ch'ing Period (1644-1912). 2 vols. Washington: United States Government Printing Office, 1943.
  • Daily Life in the Forbidden City, Wan Yi, Wang Shuqing, Lu Yanzhen ISBN 0-670-81164-5
  • Draft history of the Qing dynasty《清史稿》卷二百十四.列傳一.后妃傳.聖祖孝恭仁皇后.
  • Passionate women: female suicide in late imperial Đài Loan Trung Quốc. Paul S. Ropp,Paola Zamperini,Harriet Thelma Zurndorfer. ISBN 90-04-12018-1, ISBN 978-90-04-12018-1.